Za kilka dni obchodzimy 100 rocznicę urodzin Pierwszej Damy Piosenki – Elli Fitzgerald.

Zapraszamy do zapoznania się z krótką historią życia artystki. 

Ella urodziła się dokładnie 25 kwietnia w Newport News w USA, była najpopularniejszą wokalistką jazzową XX wieku. Otrzymała 13 nagród Grammy, sprzedała 40 milionów płyt na całym świecie. Kluczem do serc odbiorców Elli był fakt, że „śpiewała tak jak czuła” a jej głos był nieziemsko elastyczny i precyzyjny. Potrafiła w sposób najznakomitszy wykonać romantyczne ballady, dynamiczne utwory jazzowe, ale też imitować każdy instrument orkiestrowy. W swoim życiu współpracowała z takimi muzykami jak Duke Ellington, Count Basie, Nat King Cole, Frank Sinatra, Dizzy Gillespie, Benny Goodman, Luis Armstrong a niektórzy uważali, że to Ci muzycy mieli przyjemność i zaszczyt współpracować z Ellą.

Jej muzyka docierała do wszystkich grup społecznych. Słuchali jej młodzi, starzy, biedni, zamożni, wyznawcy wszystkich religii i przedstawiciele wszystkich narodowości. Występując na najwspanialszych i najbardziej znanych scenach świata, łączyła ludzi bez względu na różnice społeczne.

Krótka historia życia

Rodzice Elli rozstali się tuż po jej urodzeniu. Matka Tempie wyjechała z Ellą do Nowego Jorku, gdzie ułożyła sobie życie z Josephem Da Silva, którego mała Ella szybko zaczęła nazywać ojczymem. Z ich związku urodziła się siostra Elli – Frances (1923). Aby utrzymać rodzinę Joe pracował jako szofer, Tempie w pralni. Ella od czasu do czasu również podejmowała się dorywczych prac. Mieszkali w bardzo zróżnicowanym środowisku, gdzie Ella bardzo szybko zdobyła przyjaciół, lepiej odnajdując się w otoczeniu chłopców i często dołączając do wspólnej gry w Baseball. Uwielbiała też tańczyć i śpiewać, wraz z przyjaciółmi często udawała się do Harlemu, do Teatru Apollo.

W 1932 roku Tempie zginęła w wypadku samochodowym, chwilę później Joe nie przeżył zawału serca. Ellą i Franes zaopiekowała się siostra Tempie Virginia. Ella nie pogodziła się ze śmiercią matki, co przełożyło się na problemy w szkole, popadła również w tarapaty wchodząc w konflikt z policją, czego konsekwencją było odesłanie jej do poprawczaka. Warunki w tym miejscu były bardzo złe, opiekunowie bili swoich podopiecznych czego Ella nie wytrzymała i uciekła.

We wspomnieniach Elli był to czas kryzysowy, bardzo trudny dla niej, choć nigdy nie narzekała. Z tych trudnych doświadczeń Ella czerpała w czasie swoich występów. Fakt, że życie doświadczyło ją tak ciężkimi wydarzeniami sprawił, że Ella jeszcze bardziej doceniała i była wdzięczna za sukces, który odniosła.

W 1934 Ella zadebiutowała w Apollp Theater, wygrywając konkurs talentów. Początkowo Ella miała tańczyć, jednak w ostatnim momencie zadecydowała, że zaśpiewa. Poprosiła zespół, aby wykonał z nią piosenkę Hoagy Carmichael’sa „Judy”. Publiczność była mocno zdumiona zmianą, która zaszła, ale Ella zaśpiewała tak znakomicie, że kończąc piosenkę domagała się bisu.

Ludzie, którzy znali Ellę wiedzieli, że jest osobą nieśmiałą i ostrożną, która posiada wiele kompleksów na punkcie swojej urody a nawet talentu. Jednak na scenie Ella czuła się jak ryba w wodzie, była pewna siebie, przekonująca i urocza. Światła reflektorów dodawały jej skrzydeł. Po tym występie wiedziała, że chce śpiewać do końca życia.

W styczniu 1935 roku otrzymała nagrodę w postaci występu z zespołem Tiny Bradshaw  w  Harlem Opera House. To właśnie tam, po raz pierwszy spotkała się z perkusistą i liderem zespołu Chickiem Webb’em.  Mimo, że Chick był pod wielkim wrażeniem wokalu Elli, zatrudnił chwilę wcześniej innego wokalistę do swojego zespołu. Postanowił jednak ją sprawdzić i zaprosił na występ w Yale University, zakładając, że jeśli młodzi ludzie – jak Ella, polubią ją, zostanie zaangażowana do zespołu.

Tak też się stało. Ella rozpoczęła współpracę z Chickiem, otrzymując przy tym wynagrodznie 12,5 $ tygodniowo.

W 1939 odszedł Chick Webb, Ella bardzo to przeżyła, zespół natomiast zmienił nazwę na „Ella Fitzegrald i Jej Sławny Zespół”, a sama wokalistka została liderem zespołu.

Prawdopodobnie w poszukiwaniu spokoju i oparcia Ella poślubiła Benny’ego Kornegay’a, jednak w chwili, gdy odkryła jego kryminalną przeszłość doprowadziła do unieważnienia małżeństwa.

W czasie trasy z zespołem Dizzy Gillespie zakochała się w basiście Ray Brown z którym wzięłam ślub i zaadoptowali chłopca, dając mu imię Ray, Jr.

W tym okresie Ray pracował dla producenta i managera Normana Granza w ramach projektu Jazz at the Philharmonic. Norman szybko zauważył talent Elli, widząc, że posiada wszystko, aby zostać gwiazdą międzynarodową, przekonał ją, aby podpisała z nim kontrakt. Był to początek wieloletniej współpracy biznesowej oraz przyjaźni.

Pod kierownictwem Normana, Ella dołączyła do projektu Jazz at the Philharmonic, gdzie współpracowała m.in. z Louisem Armstrongiem. W latach 1956 – 1964 nagrała serię coverów innych muzyków m.in. Cole Porter, Duke Ellington, the Gershwins, Johnny Mercer, Irving Berlin, and Rodgers i Hart.

Wydania stały się bardzo popularne zarówno wśród fanów Elli jak i muzyków, których piosenki coverowała. Ira Gershwin powiedział kiedyś : „Nie wiedziałem jak dobre są nasze piosenki, dopóki nie zaśpiewała ich Ella Fitzgerald”.

Ella rozpoczęła również współpracę z Telewizją, szybko stała się lubianą bywalczynią takich programów jak: „The Bing Crosby Show”, „The Dinah Shore Show”, „The Frank Sinatra Show”, „The Ed Sullivan Show”, „The Tonight Show”, „The Nat King Cole Show”, „The Andy Willams Show” czy „The Dean Martin Show.”

W wyniku częstych wyjazdów Elli i Raya, ich kontakty z synem Rayem Jr. były ograniczone, jednak Ella starała się dać z siebie ile tylko mogła w kwestii wychowania Raya Jr.

Na międzynarodowych trasach koncertowych, manager bardzo starał się o równe traktowanie swoich muzyków, niezależnie od koloru skóry. Odmawiał przyjęcia jakiejkolwiek dyskryminacji w hotelach, restauracja czy salach koncertowych.

Norman nie był jedyną osobą, która wspierała Ellę. Otrzymała pomoc również od takich osobistości jak sama Marlin Monroe, która skontaktowała się z właścicielem popularnego w latach 50-tych Klubu Nocnego Mocambo i zadeklarowała, że jak tylko zaprosi Ellę na swoją scenę, ona również przybędzie na koncert.. dzięki czemu klub pękał w szwach.

Ella przez cały czas bardzo ciężko pracowała, nie zważając jaki to miało wpływ na jej zdrowie. Podróżowała po całym świecie, czasami występując dwukrotnie tego samego dnia, w miastach oddalonych od siebie o setki kilometrów. W 1974 roku Ella spędziła legendarne 2 tygodnie występując z Frankiem Sintartą i Count Basie. 5 lat później została również wyróżniona przez Kennedy  Center Honors za ciągły wkład w sztukę.

Poza sztuką Ella bardzo mocno angażowała się w pomoc dzieciom i osobom młodym, które pozostawały w trudnej sytuacji życiowej przez ofiarowywanie hojnych darowizn. Po śmierci jej siostry Frances zaopiekowała się jej rodziną.

W 1987 prezydent Roland Reagan przyznał Elli National Medal of Arts, był to jeden z najważniejszych momentów w życiu artystyki. Kilka lat później Francja przyznała jej nagrodę Commander of Arts and Letters. W ich ślad poszły również uczelnie wyższe jak Yale, Dartmouth i inne.

W 1986 roku Ella przeszła poważną operację na sercu. Zdiagnozowano u niej również cukrzycę, która spowodowała utratę wzroku. Prasa poinformowała, że Ella nie będzie więcej występować, jednak na przekór wszystkiemu i pomimo sprzeciwień rodziny i Normana Ella wróciła na scenę.

W latach 90-tych nagrała ponad 200 albumów. W 1991 roku zaśpiewała swój ostatni koncert, który miał miejsce w Carnegie Hall w Nowym Jorku, był to jej 26 występ w tym miejscu.

Kiedy jej stan zdrowia pogorszył się 76-letnia Ella zmuszona była amputować obydwie nogi na wysokości podkolan. Od tego momentu czas spędzała głównie przesiadując w ogrodzie w towarzystwie syna Raya Jr i wnuczki Alice.

15 czerwca 1996 roku Ella Fitzgerald zmarła w swoim domu w Beverly Hills. Jej ciało spoczywa na cmentarzu Inglewood Park w Kalifornii.

Dyskografia:

Decca (1934-1955)

1950
• Pure Ella (originally Ella Sings Gershwin)
• Souvenir Album

1954
• Lullabies of Birdland
• Songs in a Mellow Mood

1955
• For Sentimental Reasons
• Miss Ella Fitzgerald & Mr Gordon Jenkins Invite You to Listen and Relax
• Sweet and Hot
• The First Lady of Song
• Song’s from „Pete Kelly’s Blues”

Verve (1956-1966)

1956
• Ella Fitzgerald Sings the Cole Porter Songbook
• Ella and Louis (with Louis Armstrong)
• Ella Fitzgerald Sings the Rodgers & Hart Songbook

1957
• Ella and Louis Again (with Louis Armstrong)
• Ella Fitzgerald Sings the Duke Ellington Songbook (with Duke Ellington) – Grammy Award for Best Jazz Performance, Soloist
• Ella at the Opera House (Live)
• Like Someone in Love
• Porgy and Bess (with Louis Armstrong)

1959
• Get Happy!
• Ella Fitzgerald Sings Sweet Songs for Swingers
• Ella Fitzgerald Sings the George and Ira Gershwin Songbook – Grammy Award for Best Female Pop Vocal Performance

1960
• Ella in Berlin: Mack the Knife (Live) – Grammy Award for Best Female Pop Vocal Performance
• Ella Wishes You a Swinging Christmas
• Hello, Love
• Sings Songs from Let No Man Write My Epitaph (Available on CD as The Intimate Ella)

1961
• Ella Fitzgerald Sings the Harold Arlen Songbook
• Ella in Hollywood (Live)
• Clap Hands, Here Comes Charlie!
• Ella Returns to Berlin (Live) (Released in 1991)

1962
• Rhythm Is My Business
• Ella Swings Brightly with Nelson – Grammy Award for Best Female Pop Vocal Performance
• Ella Swings Gently with Nelson

1963
• Ella Sings Broadway
• Ella Fitzgerald Sings the Jerome Kern Songbook
• Ella and Basie! (with Count Basie)
• These Are the Blues

1964
• Hello, Dolly!
• Ella Fitzgerald Sings the Johnny Mercer Songbook
• Ella at Juan-Les-Pins (Live)

1965
• Ella at Duke’s Place (with Duke Ellington)
• Ella in Hamburg (Live)

1966
• Whisper Not
• Ella and Duke at the Cote D’Azur (Live) (with Duke Ellington)

1969
• Sunshine of your Love (Live)

Capitol (1967-1968)

1967
• Brighten the Corner
• Ella Fitzgerald’s Christmas

1968
• 30 by Ella
• Misty Blue

Reprise (1969-1970)

1969
• Ella

1970
• Things Ain’t What They Used to Be
• Things Ain’t What They Used to Be

Atlantic (1972)

1972
• Ella Loves Cole

Columbia (1972)

1973
• Newport Jazz Festival: Live at Carnegie Hall (Live)

Pablo (1970-1989)

1966
• The Stockholm Concert, 1966 (Live) (with Duke Ellington)

1970
• Ella in Budapest, Hungary (Live)

1971
• Ella A Nice (Live)

1972
• Jazz at Santa Monica Civic ’72 (Live)

1973
• Take Love Easy (with Joe Pass)

1974
• Fine and Mellow (Released in 1979) – Grammy Award for Best Jazz Vocal
• Ella in London (Live)

1975
• Ella and Oscar (with Oscar Peterson)
• Montreux ’75 (Live)

1976
• Fitzgerald and Pass… Again (with Joe Pass) – Grammy Award for Best Jazz Vocal

1977<
• Montreux ’77 (Live)

1978
• Lady Time
• Dream Dancing (First released on the Atlantic label as Ella Loves Cole)

1979
• Digital III at Montreux (Live) – Grammy Award for Best Jazz Vocal Performance, Female
• A Classy Pair (with Count Basie)
• A Perfect Match (Live) (with Count Basie) – Grammy Award for Best Jazz Vocal Performance, Female

1981
• Ella Abraça Jobim

1982
• The Best Is Yet to Come – Grammy Award for Best Jazz Vocal Performance, Female

1983
• Speak Love (with Joe Pass)
• Nice Work If You Can Get It (with André Previn)

1986
• Easy Living (with Joe Pass)

1989
• All That Jazz – Grammy Award for Best Jazz Vocal Performance, Female

1955
• Songs from „Pete Kelly’s Blues”

1957
• One o’Clock Jump (with Count Basie and Joe Williams)

1989
• Back on the Block (Qwest Records)

1994
• The Complete Ella Fitzgerald Songbooks

1997
• The Complete Ella Fitzgerald & Louis Armstrong on Verve

 

Źródło: http://www.ellafitzgerald.com/